Tehdit (TDK): Birinin gözünü korkutma, gözdağı, yapılacak bir fiil ile korkutmaktır.
Tehdit etmek: Korkutmak, gözdağı vermek, tehlikeli bir durum meydana getireceğini bildirmek, diş göstermek. Hukuki olarak ise bireylerin iç ve dış hürriyetlerini ihlal edici fiillerden oluşur ve hukuk düzeni tarafından korunan hürriyet alanlarına müdahalelerdir.
Zorlayıcı tehdit: Bir kişiyi bir yönde harekete, zorlayıcı nitelikteki tehdittir.
Önleyici tehdit: Bir kişinin doğal hareketini kısıtlamaya, yapacığı bir eylemi engellemeye yönelik tehdittir.
Tanımlardan anlaşılacağı gibi tehdit; muhatabın iç huzuru ve güvenlik duygusunu zedeler, onu endişeye düşürerek, herhangi bir konuda karar verme özgürlüğüne engel olur. Tehditin suç olmasının en önemli sebebi kişinin karar verme serbestisine müdahale etmesidir. Bu sebepten tehdit suçu “hürriyete karşı suçlar” başlığında düzenlenmiştir
KORUNAN HUKUKİ DEĞER:
Kişilerin kara verme özgürlüğü ve hareket serbestisidir. Kısaca özgür karar verme ve bu kararı yerine getirme özgürlüğüdür.
MADDİ UNSURLAR
FİİL: Madde metninden de anlaşıldığı üzere bir başkasının
-Kendisine veya yakınlarının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğini bildirmektir. Tehdit temel olarak sözle, yazıyla veya sair iletişim araçlarıyla kişinin karşıdaki muhatabına yaptığı bir bildirimdir. Bu bildirim şartlı veya şartsız olabilir. Ayrıca bildirim yapıldığı anda veya ileriye yönelik de olabilir.
Ancak tehditin genel olarak gerçekleşmesi mümkün ve objektif olması gerekir. Yani tehdit bildiriminin gerçekleştirilmiş olması gerekmemekle birlikte bildirimdeki kötülüğün “elverişliliği” olmalıdır. Bu bildirimin mağdurun üzerinde ve karar verme özgürlüğünde bir zarara sebep olması da gerekir.
Gerçekleştirileceği söylenen kötülüğün objektif olarak ciddi olması suçun oluşumu için yeterlidir. Muhatabın bu tehditi önemsemesi veya dikkate almaması önemli değildir. Tehditin objektif bakış açısıyla kişinin iradesinde ve duygu durumunda etkili olabilmesi yeterlidir.
Tehditin mağdurun bilgisine ulaşması da şarttır. Tehditten beklenen sonuca ulaşılması, bundan muhatabın haberinin olmasını gerektirir. Mağdura ulaştırılması, mağdurun haberdar olabileceği her türlü vasıtayla mümkündür. Tehdit bildirimi açık, örtülü veya dolaylı olabilir.
FAİL: Tipikliği gerçekleştiren herkes fail olabilir.
MAĞDUR: Herkes olabilir, ancak muhatabı belli olmayan durumlarda tehdit suçu oluşmaz. Diğer şartlar gerçekleşmişse ancak mağdur belli değilse TCK 213. maddede düzenlenen; “Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit suçu” gerçekleşir
KONU: Tehdit suçunun maddi konusu korunan hukuksal değer ile hemen hemen aynıdır. Mağdurun iç huzuru, sükunu, hukuki güvenlik duygusu ve irade serbestisidir. Tehdit suçu bir tehlike suçudur. Konunun etkilenme şekline göre suçlar; tehlike ve zarar suçları olarak ayrılır. Tehlike suçları genel olarak “sırf hareket suçlarıdır”. Bu anlamda tehdit suçu da sırf hareket suçudur. Hareket yapılmakla suç tamamlanır, netice aranmaz.
Tehlike suçu: Kanun koyucu bazı fiillere daha zarar meydana gelmeden engel koymak istemektedir. Tehlike suçları yöneldiği konuyu zarar gibi etkilemez, tahrip etmez. Yöneldiği konu hakkında bir zarar doğma tehlikesini barındırır.
Soyut tehlike suçu: Tipik fiil işlenmesi halinde kanun koyucu suçun konusunun tehlikeye düşmüş olduğunu varsayıyorsa, yani fiil işlenmesi durumunun tehlike için yeterli olduğu farzediliyor ve fiilin, konu üzerinde tehlike yaratıp yaratmadığın araştırılmasına gerek duyulmuyorsa, soyut tehlike suçu söz konusudur. Soyut tehlike suçlarında fiil işlenmesi halinde, konu üzerinde bir tehlike bulunduğu varsayılmaktadır.
Somut tehlike suçu: Suçun kanuni tanımındaki fiilin işlenmesi yanı sıra, fiilin konu üzerinde gerçekten bir tehlike yaratıp yaratmadığı da araştırılır. Somut tehlike suçunda hem fiilin tipik olması ve hem de konu üzerinde bir tehlike meydana gelmiş olması gerekir. Doğal olarak, fiil ile eydana gelen tehlike arasında illiyet de bulunmalıdır.
NETİCE: Sırf hareket suçu olduğu için netice aranmaz. Tipik fiil gerçekleşmesiyle suç tamamlanır. NEDENSELLİK ve OBJEKTİF İSNADİYET: Bir özellik göstermez.
SUÇUN MANEVİ UNSURU
Suç ancak kast ile işlenebilir. Taksir kastın yanında istisnai bir sorumluluktur. Madde metninde suçun taksirle işlenebileceği belirtilmediğinden tehdit suçu taksirle işlenemez.
765 s. Kanun tehdit suçunun ayrıca tasarlama unsuruna bağlı olduğunu düzenlemiştir. Eski kanuna göre; tehdit suçu kızgınlık anında birdenbire işlenebilen bir suç olmayıp tasarlanarak işlenebileceği yönünde görüş bildirmişti. Yargıtay da bu yönde kararlar vermekteydi.
Yeni Ceza Kanunu’nda eylemin suç oluşturması için gerçekleşmesi gereken unsurlarla kusurluluk arasında ayrım yapılmış ve kusurluluk, manevi unsur kapsamında değerlendirilmemiştir. Bu sebele öfke ve kızgınlık anında söylenen sözler manevi unsuru değil kusurluluğu etkilediğinden, kusurluluk kapsamında değerlendirileciktir[1]
SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ ŞEKİLLERİ:
TEŞEBBÜS: Sırf hareket suçu olduğu için teşebbüse uygun değildir. İcra hareketlerinin bölünebildiği durumlar varsa teşebbüsün mümkün olduğu söylenir, ancak bazı noktaların önemi de vardır. Şöyleki örneğin bir kişi diğerine bir tehdit mektubu hazırlayıp gönderse ama mektup mağdurun eline geçmeden kolluk tarafından ele geçirilse teşebbüs olur mu? Bana göre bu durumda da teşebbüs olmaz, çünkü fiil mağdurun tehditi öğrenmesiyle tamamlanması gerekir. Mağdurun haberi olmayan veya fiil gerçekleşmeden engenlenirse tehdit bildirimi de mağdura yöneltilmiş olmayacaktır. Mağdur tarafından öğrenilmeyen tehdit bildirimi sonucu suçun tamamlanmış olduğunu söylemek mümkün değildir.
İŞTİRAK: İştirak bu suç açısından bir özellik göstermez. İştirakin her çeşidi mümkündür. Suç iştirâk halinde birden çok kişi tarafından işlendiğinde ayrıca 106/2-c bendindeki ağırlaştırıcı nitelikli hal oluşacaktır.
İÇTİMA: Bileşik suç / Madde 42- (1) Biri diğerinin unsurunu veya ağırlaştırıcı nedenini oluşturması dolayısıyla tek fiil sayılan suça bileşik suç denir. Bu tür suçlarda içtimâ hükümleri uygulanmaz.
Tehdit suçu bizzat mağdurun iradesini engellemek için işlendiği gibi, başka bir suçun işlenmesi için veya işlendiği zaman o suçla birlikte de oluşabilir. Yani tehdit başka bir suçun unsurunu da oluşturuyor olabilir.
Tehdit başka bir suçun unsurunu oluşturuyorsa veya başka bir suçun nitelikli unsuru halinde düzenlenmişse; bileşik suç oluşacak ve fail ayrıca tehdit suçundan cezalandırılmayacaktır. Örneğin;
-Yağma suçunda “tehdit” suçun unsurudur. TCK 148
-Yine eğitim ve öğretimin engellenmesi suçunda “tehdit”, suçun unsuru olarak düzenlenmiştir. TCK 112
-Kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak suçunda tehdit, suçun ağırlaştırıcı nitelikli halini oluşturmaktadır. TCK 109/2
-Konut dokunulmazlığını ihlal suçunda da “tehdit” ağırlaştırıcı nitelikli haldir. TCK 116
Tehdit; bileşik suç oluşturmayacak şekile başkaca suçlar için gerçekleştirilirse “gerçek içtimâ” hükümleri uygulanması gerekir.
Zincirleme Suç: Tehdit suçu; şartları varsa zincirleme suç şeklinde işlenebilir. Aynı suç kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı kişiye karşı yapılan tehditler için tek ceza verilecek, ancak 43/1 gereği ceza maddedeki oranlar oranında (1/4-3/4) arttırılacaktır. Zincirleme suç açısıdan tehdidin basit ve nitelikli halleri aynı suç sayılmak zorundadır. Aynı anda birden fazla kişiye karşı tehdit suçunun işlenmesi durumunda 43/2 gereği uygulanmalıdır.
106/3. fıkrası gereğince tehdit amacıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme suçu işlenmişse “gerçek içtimâ” hükmü uygulanacak yani bu suçlardan ayrı ayrı ceza verilecektir.
KUSURU ETKİLEYEN HALLER: “hukuka aykırı fakat bağlayıcı emrin yerine getirilmesi (24)”, “zorunluluk hali (25/2)”, “cebir, tehdit, korkutmak (28)”, “haksız tahrik (29/1)” bu suç açısından uygulanabilen hükümlerdir. Ancak burada “sorumluluğu kaldıran sebep olarak tehditi” incelemek gerekir.
Sorumluluğu kaldıran tehdit kavramı: 28. madde “muhakkak ve ağır tehdit sonucu suç işleyen kimseye ceza verilmez” demektedir. Bu sebeple karşı tarafın tehditi sakınılamayan nitelikte ise bu tehdit altında suç işleyen kimsenin işlediği fiil sebebiyle kusuru kalkmaktadır.
Gerçek Örnek Olay: 28/Ağustos/2003 tarihinde Pensilvanya, Erie şehrinde “Pizza Bombacısı” olarak isimlenen bir soygun gerçekleşir. Şehirde bulunan PNC Bankası, Bryan Wells adlı ve bir pizzacıda kurye olarak çalışan bir kişi tarafından el yapımı bir baston/silah ile soyulur. Soyguncu banka yakınlarında polis tarafından durdurulduğunda, boynunda bir bomba olduğunu ve parayı zamanında teslim etmezse bombanın birileri tarafından patlatılacağını söyler. Aradan bir süre geçtikten sonra boynundaki tasma patlar ve göğüs kafesi parçalananan soyguncu kameraların önünde can çekişerek dakikalar sonra ölür. Olay detaylı araştırıldığında planlayıcı olan Marjorie Diehl Armstorng isimli kadının, iki suç ortağı ile birlikte Pizza çalışanını belirsiz bir adrese çağırdıkları, boynuna bombalı tasmayı takarak banka soygununa zorladıkları ve bankadan sonra “not avlama” oyunu şeklinde parayı istenen yerlere götürmesi için direktifler verdikleri anlaşılmıştı. Olayda kullanılan baston silah ve bombanın tamamen el yapımı ve artık/hurda malzemelerden, kaynağı ve imal edeni belli olmayacak şekilde profesyonelce imal edidiği anlaşılmıştı.
Örnek olayı tehdit açısından yazdım ancak bu olayın “vasıtalı cebir” olduğu da tartışılabilir. Fail bombayı kişinin boynuna takmış, kişi açısından bombanın gerçek olduğu bilindiğine göre, durumun kişi açısından cebir yani zorlama olduğu düşünülebilir. Bu olayın tartışılması gerekir, ancak olayın tehdit mi yoksa cebir mi olduğu sonuç ceza ve somut olay açısından pek de önem arzetmemektedir.
Bankayı soyan ve ölen kişinin suçtan ve planlardan tamamen habersiz olduğu ve boynundaki bomba sebebiyle bu fiili işlediği durumda, banka da birilerini öldürmüş bile olsaydı bu fiil açısından tehdit altında hareket ettiği için, fiilerindeki kusuru tamamen ortadan kalktığı ortadadır. Bu örnek ve orjinal suç ve olay Bryan Wells açısından TCK 28. maddenin tipik bir uygulaması olacaktır.
Ceza Hukukunda Sorumluluğu Kaldıran Tehdidin Şartları:
1-Mutlak bir tehdit bildirimi olmalıdır. 2-Tehdidin ağır bir niteliği olmalıdır
3-Tehdit edilen kişi, istenen hususu yapmaktan kaçınamayacak durumda olmalıdır.
4-Korunan ve ihlal edilen değerlerin birbirine yakın bir oranı olmalıdır.
SORUŞTURMA USÛLÜ VE YAPTIRIM: 106/1’de düzenlenen temel şekli, soruşturulması mağdurun şikayetine bağlıdır. Diğer hallerde suç re’sen soruşturulur.
KAYNAKLAR:
ARTUÇ, Mustafa. BAYYURT Yıldırım. 2008. Gerekçeli, Karşılaştırmalı, Tablolu, Eski ve Yeni Metinleriyle TCK-CMK-CGİK. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 6. Baskı
ARTUK, M. Emin. GÖKCEN, Ahmet. 2021. Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara, Adalet Yayınevi, 19. Baskı
ARTUK, M. Emin. GÖKCEN, Ahmet. YENİDÜNYA, A. Caner. 2014. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara, Adalet Yayınevi, 8. Baskı
CENTEL, Nur. ZAFER, Hamide. ÇAKMUT Özlem. 2007. Kişilere Karşı İşlenen Suçlar Cilt-1. Ankara, Beta Yayınları, 1. Baskı
CENTEL, Nur. ZAFER, Hamide. ÇAKMUT Özlem. 2010. Türk Ceza Hukukuna Giriş. Ankara, Beta Yayınları, 6. Baskı
DÜLGER, Murat Volkan. 2020. Bilişim Hukuku ve İnternet İletişim Hukuku. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 8. Baskı
GÜNAY, Erhan. 2008. Adli Muayene ve Otopsi. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı
HOUCK, Max M. SIEGEL, Jay A. Çev. Edit. DOĞAN, Yeşim. 2016. Fundamentals of Forensic Science / Adli Bilimlerin Temeli. Ankara, Nobel Yayıncılık, (2. Baskı Çevirisi)
KARAKUŞ, Oğuz. 2009. Kriminalistik. Ankara, Adalet Yayınevi, 1. Baskı
KAYGISIZ, Mustafa. 2017. Temel Kriminalistik. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 4. Baskı
MADEN, Mehmet. 2021. Ceza Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması. Ankara, Adalet Yayınevi, 1. Baskı
ÖZBEK, Veli Özer. 2019. İnfaz Hukuku. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 11. Baskı
ÖZBEK,Veli Özer. DOĞAN, Koray. BACAKSIZ, Pınar. TEPE, İlker. 2018. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 9. Baskı
ÖZEN, Mustafa. 2018. Ceza Hukuku Özel Hükümler Dersleri. Ankara, Adalet Yayınevi, 3. Baskı
ÖZGENÇ, İzzet. 2014. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 10. Baskı
ÖZKARA, Erdem. 2020. Adli Tıp. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2. Baskı
SARITAŞ, Erkan. 2018. Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları. İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 1. Baskı
SONGAR, Ayhan. 1976. Psikiyatri. İstanbul, Matematik Araştırma Enstitüsü Baskı Atölyesi, 2. Baskı
POLAT, Oğuz. 2015. Kriminoloji ve Kriminalistik Üzerine Notlar. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2. Baskı
TEZCAN, Durmuş. ERDEM, Mustafa Ruhan. ÖNOK, R. Murat. 2007. Teorik ve Pratik Ceza Hukuku. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 5. Baskı
TOROSLU, Nevzat. 2018. Ceza Hukuku Özel Kısım. Ankara, Savaş Yayınevi, 9. Baskı
YELDAN, Didem. TANERİ, Gökhan. 2020. Cinsel Suçlarda Beraat. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2. Baskı
YURTCAN, Erdener. 2019. Rüşvet – Zimmet – İrtikap – Görevi Kötüye Kullanma. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 3. Baskı
YURTCAN, Erdener. 2019. Cumhuriyet Savcısının El Kitabı. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı
[1] Yeşiloğlu Y, Tehdit Suçu, Yüksek Lisans tezi, İ.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüse Kamu Hukuku Anabilim Dalı, İstanbul, 2010, S. 60