TCK m. 204; “Resmi Belgede Sahtecilik Suçu“, “Kamu Güvenine Karşı Suçlar” bölümünde düzenlemektedir. Korunan hukuki değerler; kamu güveni, hukuki ilişkilerdeki güvenirlilik ve inanırlılıktır. Suçun hukuki konusu; resmi belgelerdir.

Resmi Belge: TCK’nda tanımlanmamıştır, ancak bir belgenin resmi belge olup olmadığının ölçütleri; öğretide ve TCK m. 204 gerekçesinde tanımlanır. Bu tanımlara göre; “kamu görevlisinin, görevi gereği düzenlediği belgeler resmi belgedir.”

TCK 210. maddesine göre resmi belge hükmünden sayılan belgeler ise;

 “Emre ve hamiline yazılı kambiyo senetleri, emtiayı temsil eden belgeler, hisse senetleri, tahviller ve vasiyetnamedir”.

HMK 204. maddesine göre; “mahkeme kararları (ilamlar)” ve “noter senetleri,” sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan resmi belgeler niteliğindedirler. Ayrıca CMK’na göre “duruşma tutanakları” resmi belgedir (CMK m. 222).

 “Resmi Belgede Sahtecilik Suçu” öğretide konu bakımından tehlike suçudur. Ancak bazı yazarlar “soyut tehlike suçu” olarak değerlendirirken, bazıları “somut teklike suçu” olarak değerlendirmektedir. Bu farklılık bazı belgelerin sahtelerinin “haksızlık içeriğinin azlığı” ve hiçbir zararın doğmamış olması durumunda “soyut tehlike suçu” olarak kabul edilmesi sebebiyle oluşmaktadır. Ancak anonim şirket işlemleri açısından Ticaret Sicili ile ilgili işlenebilecek bu türden bir suçu “somut tehlike suçu” kabul etmek gerekecektir.

Suçun maddi konusu “resmi belgedir”, ve her ne kadar kamu görevlisi ile ilgili ise de, bu suç özgü suç değildir. Fail; kamu görevlisi olan Ticaret Sicili Memuru (TCK, m.204/1) veya özel kişiler olabilir (TCK, m.204/2). Mağdur; suç kamu güveni aleyhine işlendiği için, tüm toplumdur. Ancak anonim şirketler açısından işlenen resmi belgede sahtecilik suçunun mağduru olarak şirket kurucularını ve pay sahiplerini de saymak gerekecektir.

Resmi Belgede Sahtecilik Suçu; seçimlik hareketli bir suçtur, bu hareketler,

 – Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenlemek,

– Gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek,  /  – Sahte resmi belgeyi kullanmak.

şeklinde ifade edilebilir. Bu suç “sırf hareket suçu” olduğu için netice hareket ile tamamlanır. nedensellik bağının tespiti önem taşımaz. Suç sadece kasten işlenebilir. Bu konuda farklı görüşler olsa da bu suç için “özel kast” aranmaması gerekir. Bizce suç; sahte belgeyi kullanmak aşamasına gelmişse “doğrudan kast” veya “özel kast” ile işlenmiş ancak sadece hazırlama aşamasında kalmışsa “olası kast” ile işlenmiş sayılmalıdır.

Koşulları oluşmuş ise “meşru savunma” uygulanabilir. Ayrıca “kanun hükmünün icrası” açısından (CMK m. 139/2) uygunsa hukuka uygunluk nedeni oluşabilir. Ancak bu suç açısından “ilgilinin rızâsı” uygun değildir. Resmi belgede sahtecilik suçu açısından “hakkın kullanılması” TCK madde 211’de düzenlenmiştir.

 Ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerden, “Zorunluluk hali” ve “cebir ve tehdit” uygulanabilir, ancak “yetkili amirin emri” uygulanamaz. “Hata” durumunda kişi; konunun resmi belge olmadığı konusunda inançlı ise, hata kastı kaldırdığı için kişi hatasından yararlanır. Bu durumda suç taksirle işlenemez suç olduğu için fail cezalandırılmaz. Sözkonusu suça “teşebbüs” mümkündür. “İştirak” ise farklı özellikler taşımaktadır. Kamu görevlisinin işlediği suça özel kişinin iştirâki mümkündür, bu durumda “bağlılık kuralı” gereği, özel kişi azmettiren veya yardım eden olarak yargılanacaktır. Suçun işlenmesinde müşterek faillik sözkonusu ise; kamu görevlisi için birinci fıkra, özel kişi için ikinci fıkra geçerli olması gerekir (TCK m. 40).

 Resmi Belgede Sahtecilik Suçu açısından “içtimâ” mümkün değildir, ancak koşulları gerçekleşirse “zincirleme suç” olarak işlenebilir. Son olarak maddenin üçüncü fıkrası “daha az cezayı gerektiren nitelikli hali” tanımlamaktadır. Resmi belgede sahtecilik suçu, re’sen soruşturulur.

KAYNAKLAR:

ARTUÇ, Mustafa. BAYYURT Yıldırım. 2008. Gerekçeli, Karşılaştırmalı, Tablolu, Eski ve Yeni Metinleriyle TCK-CMK-CGİK. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 6. Baskı

ARTUK, M. Emin. GÖKCEN, Ahmet. 2021. Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara, Adalet Yayınevi, 19. Baskı

ARTUK, M. Emin. GÖKCEN, Ahmet. YENİDÜNYA, A. Caner. 2014. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara, Adalet Yayınevi, 8. Baskı

CENTEL, Nur. ZAFER, Hamide. ÇAKMUT Özlem. 2007. Kişilere Karşı İşlenen Suçlar Cilt-1. Ankara, Beta Yayınları, 1. Baskı

CENTEL, Nur. ZAFER, Hamide. ÇAKMUT Özlem. 2010. Türk Ceza Hukukuna Giriş. Ankara, Beta Yayınları, 6. Baskı

DÜLGER, Murat Volkan. 2020. Bilişim Hukuku ve İnternet İletişim Hukuku. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 8. Baskı

GÜNAY, Erhan. 2008. Adli Muayene ve Otopsi. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı

HOUCK, Max M. SIEGEL, Jay A. Çev. Edit. DOĞAN, Yeşim. 2016. Fundamentals of Forensic Science / Adli Bilimlerin Temeli. Ankara, Nobel Yayıncılık, (2. Baskı Çevirisi)

KARAKUŞ, Oğuz. 2009. Kriminalistik. Ankara, Adalet Yayınevi, 1. Baskı

KAYGISIZ, Mustafa. 2017. Temel Kriminalistik. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 4. Baskı

MADEN, Mehmet. 2021. Ceza Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması. Ankara, Adalet Yayınevi, 1. Baskı

ÖZBEK, Veli Özer. 2019. İnfaz Hukuku. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 11. Baskı

ÖZBEK,Veli Özer. DOĞAN, Koray. BACAKSIZ, Pınar. TEPE, İlker. 2018. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 9. Baskı

ÖZEN, Mustafa. 2018. Ceza Hukuku Özel Hükümler Dersleri. Ankara, Adalet Yayınevi, 3. Baskı

ÖZGENÇ, İzzet. 2014. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 10. Baskı

ÖZKARA, Erdem. 2020. Adli Tıp. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2. Baskı

SARITAŞ, Erkan. 2018. Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları. İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 1. Baskı

SONGAR, Ayhan. 1976. Psikiyatri. İstanbul, Matematik  Araştırma Enstitüsü Baskı Atölyesi, 2. Baskı

POLAT, Oğuz. 2015. Kriminoloji ve Kriminalistik Üzerine Notlar. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2. Baskı

TEZCAN, Durmuş. ERDEM, Mustafa Ruhan. ÖNOK, R. Murat. 2007. Teorik ve Pratik Ceza Hukuku. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 5. Baskı

TOROSLU, Nevzat. 2018. Ceza Hukuku Özel Kısım. Ankara, Savaş Yayınevi, 9. Baskı

YELDAN, Didem. TANERİ, Gökhan. 2020. Cinsel Suçlarda Beraat. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2. Baskı

YURTCAN, Erdener. 2019. Rüşvet – Zimmet – İrtikap – Görevi Kötüye Kullanma. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 3. Baskı

YURTCAN, Erdener. 2019. Cumhuriyet Savcısının El Kitabı. Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı