1) ESTETİĞİ DUYUM/ALGI VEYA DUYGULARIN (İFADESİ-İLETİŞİMİ) OLARAK GÖREN YAZARLAR

Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762) Estetiğin kurucusu. “Aesthetica” (1735) adlı eseriyle estetiği bağımsız bir disiplin haline getirdi. Estetik Tanımı: “Duyusal bilginin bilimi” (scientia cognitionis sensitivae). Estetik, alt düzey bilgi biçimi olarak duyusal algılamanın mükemmelliğidir.

Edmund Burke (1729-1797) İrlandalı filozof ve estetik teorisyeni. “A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful” (1757) adlı eseriyle tanınır. Estetik Tanımı: Güzel ve yüce arasındaki ayrıma dayalı estetik deneyim. Güzel zevk verir, yüce ise korku ve hayranlık karışımı duygu uyandırır. Estetik, fizyolojik ve psikolojik tepkilerin sonucudur.

George Santayana (1863-1952) İspanyol-Amerikan filozof. “The Sense of Beauty” (1896) önemli eseridir. Estetik Tanımı: “Güzellik, nesnel olarak cisimleşmiş hazdadır” (Beauty is pleasure objectified). Estetik deneyim, hazzın nesneleştirilmesi ve değer olarak algılanmasıdır.

Maurice Merleau-Ponty (1908-1961) Fransız fenomenolog filozof. “Phénoménologie de la perception” (1945) önemli eseridir. Estetik Tanımı: Estetik deneyim, bedensel algının fenomenolojik yapısıdır. Sanat, dünyayla bedensel varoluşumuzun ifadesidir. Algı, pasif değil aktif ve yaratıcıdır.

Mikel Dufrenne (1910-1995) Fransız fenomenolog estetikçi. “Phénoménologie de l’expérience esthétique” (1953) başyapıtıdır. Estetik Tanımı: Estetik deneyim, sanat eseriyle izleyici arasındaki canlı, duyusal ve duygusal karşılaşmadır. Estetik nesne, algısal bir varlıktır ve deneyim yoluyla tamamlanır.

Monroe Curtis Beardsley (1915-1985) Amerikalı analitik estetikçi. “Aesthetics: Problems in the Philosophy of Criticism” (1958). Estetik Tanımı: Estetik deneyim, yoğun ve birleşik bir algısal deneyimdir. Estetik nesneler, algısal özellikleriyle estetik değer taşır. “Intentional fallacy” (niyetsel yanılgı) kavramıyla tanınır.

Clive Bell (1881-1964) İngiliz sanat eleştirmeni ve biçimci estetik teorisyeni. “Art” (1914) eseriyle ünlüdür. Estetik Tanımı: “Anlamlı biçim” (significant form) teorisi. Sanat, izleyicide estetik duygu uyandıran biçimsel ilişkilerin kombinasyonudur. Estetik, formun duyusal algısıdır.

Susanne Katherina Langer (1895-1985) Amerikalı filozof. “Philosophy in a New Key” (1942) ve “Feeling and Form” (1953) başlıca eserleridir. Estetik Tanımı: Sanat, duyguların sembolik ifadesidir. Estetik form, duygu formunun sembolik sunumudur. Sanat, diskursif (söylemsel) olmayan sembolik bir dildir.

Benedetto Croce (1866-1952) İtalyan idealist filozof. “Estetica come scienza dell’espressione e linguistica generale” (1902). Estetik Tanımı: Estetik, sezgici (intuitive) bilgidir. Sanat, duygunun başarılı ifadesidir. İfade ve sezgi özdeştir; fiziksel sanat eseri ikincildir. “Dışsallaştırma estetiğe dahil değildir.”

Robin George Collingwood (1889-1943) İngiliz filozof ve tarihçi. “The Principles of Art” (1938) ana eseridir. Estetik Tanımı: Sanat, duygunun hayal gücü yoluyla ifade edilmesidir. Gerçek sanat, zanaat değil ifadedir. Sanat eseri zihinseldir, fiziksel obje yalnızca araçtır.

Lev Nikolayevich Tolstoy (1828-1910) Rus yazar ve ahlaki estetik teorisyeni. “What is Art?” (1897) estetik görüşlerini içerir. Estetik Tanımı: Sanat, duyguların iletişimidir. Sanatçı duyguyu aktarır, izleyici onu yaşar. İyi sanat, evrensel duyguları (özellikle kardeşlik) ileten sanattır. Sanat, ahlaki bir araçtır.

Bence Nanay (1975-) Çağdaş filozof, deneysel estetik ve algı felsefesi üzerine çalışır. Estetik Tanımı: Estetik deneyim, nesnelerin estetik özelliklerine yönelik algısal ilgidir. Algısal dikkat ve hayal gücünün birleşimidir. Deneysel psikoloji ve nörobilimle beslenen çağdaş estetik yaklaşım.

2) ESTETİĞİN YALNIZ “GÜZELLİK” İLE AÇIKLANAMAYACAĞINI SAVUNAN YAZARLAR

Pseudo-Longinus (1. yy?) “Peri Hypsous” (Yüce Üzerine) adlı anonim antik metinin yazarı. Estetik Tanımı: “Yüce” (sublime), güzelden farklı ve üstün bir estetik kategoridir. Yüce, ruhu yükseltir, hayranlık ve dehşet uyandırır. Retorik ve edebiyatta yüceliğin kaynakları vardır.

Immanuel Kant (1724-1804) (Daha önce detaylı ele alındı) Estetik Tanımı: Estetik yargı, çıkarsız, öznel ama evrensel, amaçsız ama amaçlı görünen, zorunlu geçerliliği olan bir yargıdır. Güzel ve yüce iki farklı estetik kategoridir.

Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900) Alman filozof. “Die Geburt der Tragödie” (1872) estetik felsefesinin temelidir. Estetik Tanımı: Sanat, yaşamın en yüksek değeridir. Apollon (form, güzellik, düzen) ve Dionysos (kaos, sarhoşluk, yıkıcı yaratıcılık) zıtlığı sanatı yaratır. “Estetik fenomen olarak varoluş haklıdır.” Güzellik yetmez, sanat yaşamı olumlar.

Theodor Ludwig Wiesengrund Adorno (1903-1969) (Daha önce ele alındı) Estetik Tanımı: “Estetik Kuram”da (1970) sanat, toplumsal gerçekliğin diyalektik eleştirisidir. Özerk sanat, toplumsal bir fait social’dir. Modern sanat çirkin, parçalı ve olumsuz olmalıdır; çünkü toplum öyledir.

Walter Bendix Schönflies Benjamin (1892-1940) Alman Yahudi filozof ve kültür eleştirmeni. “Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit” (1935). Estetik Tanımı: Mekanik yeniden üretim çağında sanat eseri “aura”sını kaybeder. Aura, eserin benzersizliği ve “şimdi ve burada”lığıdır. Estetik, politik ve tarihsel bağlamdan ayrılamaz.

Nelson Goodman (1906-1998) Amerikalı analitik filozof. “Languages of Art” (1968) başyapıtıdır. Estetik Tanımı: Sanat, sembolik sistemlerle dünya-yapımıdır (worldmaking). “Sanat ne zamandır?” sorusu, “Sanat nedir?”den önemlidir. Estetik, sembolik işlevlerin analizidir. Güzellik değil, anlam ve referans önemlidir.

George David Dickie (1926-) Amerikalı estetikçi. “Sanat dünyası teorisi”nin geliştiricisi. Estetik Tanımı: Sanat, sanat dünyası (artworld) tarafından sanat statüsü verilen şeydir. Estetik, kurumsal bir çerçevedir. “Bir şey sanattır çünkü sanat dünyası onu tasdik eder.” Güzellik gerekli değildir.

Arthur Coleman Danto (1924-2013) Amerikalı filozof ve sanat eleştirmeni. “The Transfiguration of the Commonplace” (1981). Estetik Tanımı: Sanatı sıradan nesnelerden ayıran, teorik ve yorumsal çerçevedir. “Sanat, felsefenin yardımıyla kendini aşkın hale getirir.” Görsel ayırt edilemez nesneler arasında birisini sanat yapan içerik ve bağlamdır. Güzellik ikincildir.

Pierre Félix Bourdieu (1930-2002) Fransız sosyolog. “La Distinction” (1979) estetik beğeninin sosyolojik analizidir. Estetik Tanımı: Estetik beğeni, toplumsal sınıf ve kültürel sermayenin ürünüdür. “Saf” estetik yargı yoktur; her zaman sosyal ayrımın aracıdır. Beğeni, habitus tarafından şekillendirilir.

Clement Greenberg (1909-1994) Amerikalı sanat eleştirmeni ve biçimci teorisyen. Estetik Tanımı: Modern sanat, kendi medyumunun özelliklerini keşfeder ve vurgular (resimde düzlemsellik). Estetik, formalist ve özerkçidir. “Kitsch”e karşı avant-garde’ın savunucusu. Güzellik değil, sanatın kendini eleştirmesi önemlidir.

Hans-Georg Gadamer (1900-2002) Alman filozof. “Wahrheit und Methode” (1960) hermeneutik estetiğin temelidir. Estetik Tanımı: Sanat eseri, hakikatin deneyimidir. Estetik deneyim, oyun, sembol ve şenlik kavramlarıyla açıklanır. Anlam, yorumda ortaya çıkar; sabit değildir. Estetik, ontolojik bir olaydır.

Roland Gérard Barthes (1915-1980) Fransız yapısalcı ve post-yapısalcı düşünür. “La mort de l’auteur” (1967). Estetik Tanımı: “Yazarın ölümü”: Metnin anlamı yazar niyetinde değil, okuyucunun deneyimindedir. “Punctum” (kişisel yankı) ve “studium” (kültürel kod) kavramlarıyla estetik deneyim analizi. Güzellik değil, anlam çokluğu önemlidir.

Jacques Derrida (1930-2004) Cezayir doğumlu Fransız filozof. Yapısökümcülüğün kurucusu. Estetik Tanımı: Estetik, kararsızlık ve ertelenmedir (différance). Sanat, logosentrizmi bozar. “Parergon” (çerçeve) kavramıyla sanatın sınırlarını sorgular. Güzellik gibi sabit kategoriler yoktur; her şey yorum ve bağlama göre değişir.

Jacques Rancière (1940-) Fransız filozof. “Le Partage du sensible” (2000). Estetik Tanımı: Estetik, “duyulabilir olanın paylaşımı”dır (distribution of the sensible). Sanat, politik bir eylemdir; görüneni ve görünmeyeni düzenler. Estetik rejimler, algıyı ve toplumsal düzeni şekillendirir.

Umberto Eco (1932-2016) (Daha önce ele alındı) Estetik Tanımı: “Açık yapıt” (opera aperta) teorisi. Sanat eseri, yoruma açık çok anlamlı yapıdır. “Çirkinliğin Tarihi” ile çirkinin de estetik değer taşıdığını gösterir. Güzellik tarihsel ve kültürel olarak değişkendir.

Sir Ernst Hans Josef Gombrich (1909-2001) Avusturya doğumlu İngiliz sanat tarihçisi. “Art and Illusion” (1960). Estetik Tanımı: Sanat, algısal şema ve düzeltme sürecidir. “Masum göz” yoktur; algı teoriye yüklüdür. Sanat, temsil değil yapım (making)dir. Estetik deneyim, psikolojik ve bilişsel süreçlerle açıklanır.

Roman Witold Ingarden (1893-1970) Polonyalı fenomenolog. “Das literarische Kunstwerk” (1931). Estetik Tanımı: Sanat eseri, çok katmanlı yapıdır ve “belirsizlik noktaları” içerir. Okuyucu bu boşlukları doldurarak eseri somutlaştırır. Estetik nesne, sanatçı ve izleyici arasındaki işbirliğinin ürünüdür.

Noël Carroll (1947-) Amerikalı analitik estetikçi. Film ve kitle sanatı teorisyeni. Estetik Tanımı: “Anlatısal estetik”: Sanat, anlatı ve duygusal katılımla deneyimlenir. Kitle sanatı (film, popüler müzik) estetik teorinin meşru konusudur. Güzellik yerine anlatısal bağlılık ve duygusal rezonans önemlidir.

Kendall Lewis Walton (1939-) Amerikalı analitik estetikçi. “Mimesis as Make-Believe” (1990). Estetik Tanımı: Sanat, “sanki oyunu”dur (make-believe). Estetik deneyim, kurguya hayal gücüyle katılımdır. Temsil, algılayıcının oyuna girmesiyle işler. Duygularımız kurgusal olaylara “sanki-duygular”dır (quasi-emotions).

Dominic McIver Lopes (1960-) Kanadalı analitik estetikçi. Dijital sanat ve estetik deneyim üzerine çalışır. Estetik Tanımı: “Estetik değer ağı” teorisi: Farklı sanatlar farklı estetik değerler sunar. Dijital ve interaktif sanatların estetik değeri klasik kategorilerle açıklanamaz. Güzellik sadece bir değerdir; teknik ustalık, anlatı, etkileşim de estetik değerlerdir.

3) Dönemsel Olarak Hazırlanmış Kaynak Listesi

Antik–Erken Modern

Platon – Republic (Devlet, sanat taklidi bölümleri), Ion (İon), Phaidros
Aristoteles – Poetics (Poetika)
Longinus – On the Sublime (Yüce Üzerine)
Alexander G. Baumgarten – Aesthetica (Estetika)
David Hume – Of the Standard of Taste (Zevk Ölçütü Üzerine)
Edmund Burke – A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful (Yüce ve Güzel Üzerine Felsefi Soruşturma)

Klasik Alman Estetiği

Immanuel Kant – Critique of Judgment (Yargı Gücünün Eleştirisi)
G. W. F. Hegel – Aesthetics: Lectures on Fine Art (Estetik: Güzel Sanatlar Üzerine Dersler)
Friedrich Schiller – Letters on the Aesthetic Education of Man (İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar)
Arthur Schopenhauer – The World as Will and Representation (İstenç ve Tasarım Olarak Dünya, estetik kısımlar)
Friedrich Nietzsche – The Birth of Tragedy (Tragedyanın Doğuşu)

19.–Erken 20. Yüzyıl

Leo Tolstoy – What Is Art? (Sanat Nedir?)
Benedetto Croce – Aesthetic as Science of Expression (İfade Bilimi Olarak Estetik)
George Santayana – The Sense of Beauty (Güzellik Duygusu)
Clive Bell – Art (Sanat)
R. G. Collingwood – The Principles of Art (Sanatın İlkeleri)
John Ruskin – Modern Painters (Modern Ressamlar)

20. Yüzyıl – Temel Kuramcılar

Theodor W. Adorno – Aesthetic Theory (Estetik Teori)
Walter Benjamin – The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction (Teknik Olarak Yeniden Üretilebilirlik Çağında Sanat Yapıtı)
Roman Ingarden – The Literary Work of Art (Edebi Eser)
Mikel Dufrenne – Phenomenology of Aesthetic Experience (Estetik Deneyimin Fenomenolojisi)
Hans-Georg Gadamer – Truth and Method (Hakikat ve Yöntem, hermenötik–estetik bölümler)
Maurice Merleau-Ponty – Eye and Mind (Göz ve Tin)
Ernst Gombrich – Art and Illusion (Sanat ve Yanılsama)
Clement Greenberg – Art and Culture (Sanat ve Kültür)
Monroe C. Beardsley – Aesthetics: Problems in the Philosophy of Criticism (Estetik: Eleştiri Felsefesinin Sorunları)
Nelson Goodman – Languages of Art (Sanatın Dilleri)
George Dickie – Art and the Aesthetic: An Institutional Analysis (Sanat ve Estetik: Kurumsal Çözümleme)
Arthur C. Danto – The Transfiguration of the Commonplace (Sıradan Olanın Dönüştürülmesi)
Susanne K. Langer – Feeling and Form (Duygu ve Biçim)
Umberto Eco – The Open Work (Açık Yapıt), History of Beauty (Güzelliğin Tarihi)
Pierre Bourdieu – Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste (Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi)

Çağdaş Tartışmalar

Kendall L. Walton – Mimesis as Make-Believe (Yapma-Oyun Olarak Mimesis)
Noël Carroll – Philosophy of Art (Sanat Felsefesi), The Philosophy of Horror (Dehşet Felsefesi)
Dominic McIver Lopes – A Philosophy of Computer Art (Bilgisayar Sanatının Felsefesi)
Bence Nanay – Aesthetics as Philosophy of Perception (Algı Felsefesi Olarak Estetik)
Jacques Rancière – The Politics of Aesthetics (Estetiğin Siyaseti)
Roland Barthes – Camera Lucida (Açık Yapıt? hayır → Camera Lucida Türkçede “Aydınlık Oda”)
Jacques Derrida – The Truth in Painting (Resimde Hakikat)
Roger Scruton – Beauty (Güzellik), The Aesthetics of Music (Müziğin Estetiği)
Elaine Scarry – On Beauty and Being Just (Güzellik ve Adalet Üzerine)

Alternatif Dönemsel Kaynak Listesi

ANTİK ÇAĞ

Platon (MÖ 428-348)

Symposium (Şölen)
Phaedrus (Phaidros)
Republic (Devlet) – Kitap X
Ion
Hippias Major (Büyük Hippias)

Aristoteles (MÖ 384-322)

Poetics (Poetika)
Rhetoric (Retorik)

Pseudo-Longinus (1. yy?)

Peri Hypsous (On the Sublime / Yüce Üzerine)

RÖNESANS VE ERKEN MODERN DÖNEM

Leonardo Da Vinci (1452-1519)

Trattato della Pittura (Resim Üzerine İnceleme)
Paragone (çeşitli notlar)

AYDINLANMA ÇAĞI VE 18. YÜZYIL

Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762)

Aesthetica (1750-1758)
Meditationes philosophicae de nonnullis ad poema pertinentibus (1735)

Edmund Burke (1729-1797)

A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful (1757)

Immanuel Kant (1724-1804)

Kritik der Urteilskraft (Yargı Gücünün Eleştirisi, 1790)

19. YÜZYIL

Karl Rosenkranz (1805-1879)

Ästhetik des Häßlichen (Çirkinin Estetiği, 1853)

Gustav Fechner (1801-1887)

Vorschule der Ästhetik (Estetiğin Ön Okulu, 1876)

Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900)

Die Geburt der Tragödie (Tragedyanın Doğuşu, 1872)
Also sprach Zarathustra (Böyle Buyurdu Zerdüşt, 1883-1885)
Der Wille zur Macht (Güce İstenç, posth. 1901)

Lev Nikolayevich Tolstoy (1828-1910)

What is Art? (Sanat Nedir?, 1897)

20. YÜZYIL BAŞI

Benedetto Croce (1866-1952)

Estetica come scienza dell’espressione e linguistica generale (İfade Bilimi ve Genel Dilbilim Olarak Estetik, 1902)
Breviario di estetica (Estetik Özeti, 1913)

George Santayana (1863-1952)

The Sense of Beauty (Güzellik Duygusu, 1896)
Reason in Art (Sanatta Akıl, 1905)

Robin George Collingwood (1889-1943)

The Principles of Art (Sanatın İlkeleri, 1938)
Outlines of a Philosophy of Art (1925)

FRANKFURT OKULU

Theodor Ludwig Wiesengrund Adorno (1903-1969)

Ästhetische Theorie (Estetik Kuram, 1970, posth.)
Philosophie der neuen Musik (Yeni Müziğin Felsefesi, 1949)
Dialektik der Aufklärung (Walter Benjamin ile, Aydınlanmanın Diyalektiği, 1947)

Walter Bendix Schönflies Benjamin (1892-1940)

Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit (Teknik Yeniden Üretilebilirlik Çağında Sanat Yapıtı, 1935)
Ursprung des deutschen Trauerspiels (Alman Yas Oyununun Kökeni, 1928)

FENOMENOLOJİ VE VAROLUŞÇULUK

Maurice Merleau-Ponty (1908-1961)

Phénoménologie de la perception (Algının Fenomenolojisi, 1945)
L’Œil et l’Esprit (Göz ve Tin, 1961)
Le Visible et l’invisible (Görünen ve Görünmeyen, 1964, posth.)

Mikel Dufrenne (1910-1995)

Phénoménologie de l’expérience esthétique (Estetik Deneyimin Fenomenolojisi, 1953)
The Phenomenology of Aesthetic Experience (İngilizce, 1973)

Roman Witold Ingarden (1893-1970)

Das literarische Kunstwerk (Edebi Sanat Eseri, 1931)
Vom Erkennen des literarischen Kunstwerks (Edebi Sanat Eserinin Tanınması, 1937)

HERMENEUTİK

Hans-Georg Gadamer (1900-2002)

Wahrheit und Methode (Hakikat ve Yöntem, 1960)
Die Aktualität des Schönen (Güzelin Güncelliği, 1977)
The Relevance of the Beautiful and Other Essays (1986)

BİÇİMCİLİK VE ANALİTİK ESTETİK

Clive Bell (1881-1964)

Art (Sanat, 1914)

Susanne Katherina Langer (1895-1985)

Philosophy in a New Key (Yeni Bir Tonda Felsefe, 1942)
Feeling and Form (Duygu ve Biçim, 1953)
Problems of Art (Sanatın Problemleri, 1957)

Monroe Curtis Beardsley (1915-1985)

Aesthetics: Problems in the Philosophy of Criticism (Estetik: Eleştiri Felsefesinde Problemler, 1958)
The Aesthetic Point of View (Estetik Bakış Açısı, 1982)

Nelson Goodman (1906-1998)

Languages of Art (Sanatın Dilleri, 1968)
Ways of Worldmaking (Dünya Yapma Yolları, 1978)

George David Dickie (1926-)

Art and the Aesthetic: An Institutional Analysis (Sanat ve Estetik: Kurumsal Bir Analiz, 1974)
The Art Circle (Sanat Çevresi, 1984)
Introduction to Aesthetics: An Analytic Approach (1997)

Arthur Coleman Danto (1924-2013)

The Transfiguration of the Commonplace (Sıradan Olanın Dönüşümü, 1981)
After the End of Art (Sanatın Sonundan Sonra, 1997)
The Abuse of Beauty (Güzelliğin Suistimali, 2003)
What Art Is (Sanat Nedir, 2013)

Noël Carroll (1947-)

The Philosophy of Horror (Korkunun Felsefesi, 1990)
Beyond Aesthetics (Estetiğin Ötesinde, 2001)
Philosophy of Art: A Contemporary Introduction (2000)
On Criticism (Eleştiri Üzerine, 2009)

Kendall Lewis Walton (1939-)

Mimesis as Make-Believe (Yapar Gibi Yapma Olarak Mimesis, 1990)
In Other Shoes: Music, Metaphor, Empathy, Existence (2015)

Dominic McIver Lopes (1960-)

Understanding Pictures (Resimleri Anlamak, 1996)
A Philosophy of Computer Art (Bilgisayar Sanatı Felsefesi, 2010)
Beyond Art (Sanatın Ötesinde, 2014)
Being for Beauty (Güzellik İçin Var Olmak, 2018)

YAPISAL VE POST-YAPISAL DÜŞÜNCE

Roland Gérard Barthes (1915-1980)

La Chambre claire (Aydınlık Oda – Fotoğraf Üzerine, 1980)
Le Plaisir du texte (Metnin Hazzı, 1973)
Mythologies (Mitolojiler, 1957)
S/Z (1970)

Jacques Derrida (1930-2004)

La Vérité en peinture (Resimde Hakikat, 1978)
De la grammatologie (Gramatoloji Üzerine, 1967)
L’écriture et la différence (Yazı ve Fark, 1967)

Jacques Rancière (1940-)

Le Partage du sensible (Duyulabilir Olanın Paylaşımı, 2000)
Aisthesis: Scenes from the Aesthetic Regime of Art (2011)
The Politics of Aesthetics (Estetiğin Politikası, 2004)

SOSYOLOJİK YAKLAŞIM

Pierre Félix Bourdieu (1930-2002)

La Distinction (Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi, 1979)
Les Règles de l’art (Sanatın Kuralları, 1992)
The Field of Cultural Production (1993)

SANAT TARİHİ VE ELEŞTİRİ

Clement Greenberg (1909-1994)

Art and Culture: Critical Essays (Sanat ve Kültür, 1961)
Homemade Esthetics: Observations on Art and Taste (1999)
The Collected Essays and Criticism (4 cilt, 1986-1993)

Sir Ernst Hans Josef Gombrich (1909-2001)

Art and Illusion (Sanat ve Yanılsama, 1960)
The Sense of Order (Düzen Duygusu, 1979)
The Story of Art (Sanatın Öyküsü, 1950)

Umberto Eco (1932-2016)

Opera aperta (Açık Yapıt, 1962)
Storia della bellezza (Güzelliğin Tarihi, 2004)
Storia della bruttezza (Çirkinliğin Tarihi, 2007)
Arte e bellezza nell’estetica medievale (Ortaçağ Estetiğinde Sanat ve Güzellik, 1987)

Bence Nanay (1975-)

Aesthetics as Philosophy of Perception (Algı Felsefesi Olarak Estetik, 2016)
Aesthetic Attention (Estetik Dikkat, 2016)
Between Perception and Action (2013)

DİĞER ÖNEMLİ ESERLER

Wilhelm Wundт (1832-1920)

Grundzüge der physiologischen Psychologie (Fizyolojik Psikolojinin Temelleri, 1874)
Völkerpsychologie (10 cilt, 1900-1920)

Norman Geschwind (1926-1984)

Selected Papers on Language and the Brain (1974)

Yalnızca Liste olarak https://claude.ai/ tarafından hazırlanmıştır. Bilgilerin yeniden kontrol edilmesi gerekir.